احمد على سپهر ( مورخ الدوله )

167

ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )

عاصم بيك سفير كبير عثمانى و كاردار سفارت آلمان فن كاردرف باستقبال دو نفر وزيرمختار آمده بودند آقاى كاردرف با كالسكه چهاراسبه سفارت آلمان به حضرت عبد العظيم آمده بود عصر به طرف تهران حركت كرديم در خيابانهاى شهر عده نظامى در هر طرف صف كشيده بودند و مردم استقبال شايانى از ما كردند و در ميدان توپخانه براى ما دست زدند و مردم تعجب ميكردند كه اين دو نفر وزيرمختار در يك چنين وضعيتى جرئت كردند دو مرتبه بپاىتخت ايران مراجعت نمايند و بعد قطار درشكه و سوارهاى ما ساعت شش بعد از ظهر از خيابان علاء الدوله گذشته وارد سفارت آلمان شديم . بعد از ملاقات با كاردرف و دكتر ايلبرگ بسر منزل خودمان رفتيم و آقايان و وسترو و نيدرماير و ليوتنان فوگت در عمارت وسط سفارت منزل كردند » متين السلطنه ثقفى مدير روزنامه عصر جديد مصاحبهء با وزيرمختار آلمان و وزيرمختار اطريش به عمل آورد كه در تاريخ شانزدهم جمادى الاخره 1333 هجرى قمرى بشرح ذيل انتشار يافت : ملاقات با وزيرمختار دولت امپراطورى آلمان نواب مستطاب و الا پرنس هنرى دورويس وزيرمختار دولت امپراطورى آلمان سابقا در تهران قريب يك سال و نيم اقامت داشتند و در موقع تاجگذارى اعليحضرت اقدس شاهنشاهى از طرف اعليحضرت امپراطور آلمان نمايندگى مخصوص داشتند . پس از تاجگذارى چندماهه بمرخصى رفته و در هفته گذشته از طريق بغداد وارد تهران شدند . نواب مستطاب و الا پرنس دورويس در دواير ديپلوماتيك بحسن خلق و حسن پذيرائى معروفيت تام دارد و برحسب تقاضائى كه از ايشان شده بود با يك تلطف مخصوصى مدير ما را قبل از ظهر روز پنجشنبه در سفارت امپراطورى پذيرفته و مسرت خود را از طريقه پذيرائى عمومى كه در تمام نقاط ايران بلا استثناء از سرحد تا بتهران از ايشان به عمل آمده بود اظهار مينمودند . شاهزاده معظم در مدتى كه بعنوان مرخصى به وطن خود عودت كرده بودند در آنجا بيكار نبودند و مىگفتند در زمره كاركنان صليب احمر براى پرستارى و مواظبت مجروحين تقريبا سه ماه در ميدان‌هاى جنگ بلژيك و شمال فرانسه كار ميكردند . پرنس معظم‌له ميگفتند در آنجا من موقع داشتم كه شخصا حالت اهالى اين ممالك فتح شده را ببينم و حس ميكردم كه اهالى خيلى از ترتيبات خود راضى هستند و بماها به نظر دشمن و اجنبى نگاه نميكنند و بلكه در هرموقع كه ميتوانستند در مريضخانه‌ها و ساير تأسيسات از مواظبت مجروحين آلمانى و غيره خوددارى نمينمودند . پرنس معظم در فرانسه در هيرشن بحضور اعليحضرت امپراطور آلمان تشرف حاصل نمودند . اعليحضرت امپراطور در يك اتومبيلى مسافرت ميكردند و اظهار تلطف نسبت بايشان نموده مخصوصا از اوضاع ايران پرسش مينمودند . پرنس رويس خيلى خوشنود شده بودند از اينكه ببينند در يك چنين موقع سخت جنگ اعليحضرت امپراطور به ياد ايران بوده و با يك حال صميمانه آسايش اهالى و شاهنشاه آنها را طلب نمايد نسبت به سختى آذوقه در آلمان ميگويد شهرتهائى كه ميدهند به كلى بىاصل است بهيچ‌وجه از اين حرفها در آلمان نيست راست است تقسيم گندم و بعضى اجناس را دولت خود به عهده گرفته است ولى فقط براى اينست كه اشخاص نتوانند احتكار كنند و بدون جهت ارزاق را گران كنند . بطوريكه ايشان ميديدند آلمان بقدرى تهيه دارد كه اگر چندين سال اين جنگ به طول بيانجامد از حيث آذوقه اهالى آن مملكت بعسرت نخواهند افتاد . چيزىكه تا حدى اسباب تعجب خود پرنس معظم شده زيادى پول در آلمان بوده و جهت اين مطلب اين مسئله شده است چون ابواب تجارت تا حدى بخارج بسته شده است پول نقد آلمانها تماما در خود مملكت به مصرف ميرسد و زيادى پول ميگفتند آنقدرى بود كه تجار و بانكهاى آلمان خود طرح يك استقراض جديدى بدولت پيشنهاد نموده و خواسته بودند كه بدولت قرض بدهند البته شنيده‌ايد كه چگونه تمام اين استقراض در اندك مدتى پرداخته شد . در جواب سؤال مدير ما راجع به بيطرفى ايران و اينكه عقيده ايشان در اين باب چيست جواب دادند . هريك از دول متخاصم لازم است كه بيطرفى ايران را كاملا محترم شمارند و نه آنكه از ضعف مادى ايران استفاده كرده در مقام نقض بيطرفى او برآيند .